• Vadim Sidorovich

Брама ў Налібоцкую пушчу

Updated: Mar 28, 2019


Ёсьць розныя ўяўленьні аб сымбалічнай браме ў Налібоцкую пушчу, але для мяне адназначна гэта мост праз Нёман у Сіняўскай (былой Наднёманскай) Слабадзе. І вось чаму. Па-першае, гэта тое мейсца, дзе па драўнянаму масту на тоўстых палях тры стагодзьдзі рухалася гэтакая ці інакшая сувязь Радзівілаўскага маерату ў Нясьвіжы з Радзівілаўскімі валоданьнямі ў Налібоцкай пушчы, перш за ўсё зь ягонай лавецка-лесагаспадарчай афіцыны ў Налібоках. Часам па гэтаму масту праходзілі доўгія лавецкія конна-вярблюдныя працэсіі то з Нясьвіжу ў Налібокі, а то назад пасьля магнацкага паляваньня. Снавалі праз мост розныя пасыльныя з загадамі й справаздачамі. Везлі рознага кшталту пушчанскую даніну ў Нясьвіж: мяса й трафэі здабытага зьвера, улоўленую рыбу, дрэўну, паташ і іншае да Радзівілаўскага скарбу.




Радзівілаўская лавецкая працэсія на пераправе праз Нёман у Наднёманскай Слабадзе на шляху да Налібок, прыблізна XVII стагодьдзе. Малюнак Аляксандра Міцяніна.



Не так даўно і я адчуваў тамака сваю собкую браму ў гэтую пушчу. Добры пад'езд да пушчы й стары драўняны мост, які поўніўся калярытам вясковай глыбінкі, далей паўз маленькую ціхую вёску самаход пераносіў мяне ў Налібоцкую пушчу, а ззаду, як адрэзала, заставаліся перапрацаваныя людзьмі аграрна-урбанізацыйныя прасторы. Гэтыя прасторы леваруч Нёмна цягам стагодзьдзяў настолька зьменены людзьмі, настолькі тамака зьнішчана ўсё прыродна-натуральнае, што, ня гледзячы на ўсе тамашнія зьнічкі дарагой мне ліцьвінскай гісторыі кшталту Мірскага замку мне заўжды хацелася хутчэй зьбегчы адтуль на прыроду ў недалёкую Налібоцкую пушчу. І той драўняны мост у Сіняўскай Слабадзе сапраўды быў як брама ў Налібоцкую пушчу.


Стары драўняны мост праз Нёман  у Сіняўскай Слабадзе ў 2014 годзе.
Стары драўняны мост праз Нёман у Сіняўскай Слабадзе ў 2014 годзе.

Ледарубы гэтага мосту.
Ледарубы гэтага мосту.

Потым гэты прыгожы драўняны мост стаў памалу разбурацца. Узьніклі аварыйныя папярэджваньні пры ўезьдзе на мост. Хтосьці каля самога мосту на бэтоннай пліце напісаў: «Адбудуйце мяне».

Адбудавалі.... з жалеза й бэтону, як у вялікім месцы з ілюмінацыяй. Узьнікла адчуваньне значнасьці гэтага страчанага старога прыгожага драўнянага мосту на палях як у тыя далёкія часы, а таксама кудысьці зьнікла й маё собкае адчуваньне той ранейшай брамы ў Налібоцкую пушчы. Неяк і менш стаў тамака езьдзіць, хаця й акалічнасьці жыцьця вымагаюць, наадварот, быць тамака часьцей.


Папярэджваньні пры ўездзе на мост у Сіняўскай Слабадзе, 2014 год.
Папярэджваньні пры ўездзе на мост у Сіняўскай Слабадзе, 2014 год.




Будаўніцтва новага мосту ў Сіняўскай Слабадзе летам 2017 году.
Будаўніцтва новага мосту ў Сіняўскай Слабадзе летам 2017 году.



Адбудаваны бэтонны новы мост ў Сіняўскай Слабадзе ў пачатку сьнежня 2017 году.
Адбудаваны бэтонны новы мост ў Сіняўскай Слабадзе ў пачатку сьнежня 2017 году.

Другім падобным мастам на Нёмне, што аблямоўвае Налібоцкую пушчу з поўдня, а менавіта мастам у Панямоні і Дзялятычах пашанцавала балей. Яны апошнім часам гэтаксама развальвалісь, але іх аднавілі з дрэўны ў тым жа прыгожым выглядзе, як яны й былі. Адбудоўвалі тыя масты ў Дзялятычах і Панямоні вайскоўцы.

Драўняны мост праз Нёман у Дзялятычах у 2015 годзе.
Драўняны мост праз Нёман у Дзялятычах у 2015 годзе.

Драўняны мост праз Нёман у Дзялятычах у 2015 годзе.
Драўняны мост праз Нёман у Дзялятычах у 2015 годзе.

Будаўніцтва новага драўнянага мосту ў Дзялятычах вайскоўцамі.
Будаўніцтва новага драўнянага мосту ў Дзялятычах вайскоўцамі.

Будаўніцтва новага драўнянага мосту ў Дзялятычах вайскоўцамі.
Будаўніцтва новага драўнянага мосту ў Дзялятычах вайскоўцамі.

Часовая пераправа праз Нёман, якая падтрымлівалася вайскоўцамі ў пэрыяд адбудоўкі мосту ў Дзялятычах.
Часовая пераправа праз Нёман, якая падтрымлівалася вайскоўцамі ў пэрыяд адбудоўкі мосту ў Дзялятычах.

Новы драўняны мост у Дзялятычах, жнівень 2018 году.
Новы драўняны мост у Дзялятычах, жнівень 2018 году.

Ледарубы пры ім.
Ледарубы пры ім.

Драўняны мост у Панямоні, які пачаў разбурацца, 2016 год.
Драўняны мост у Панямоні, які пачаў разбурацца, 2016 год.

Ледарубы пры мосьце ў Панямоні.
Ледарубы пры мосьце ў Панямоні.

Піламатэрыял, які завезены ў Панямонь дзеля адбудоўкі мосту, лета 2018 году.
Піламатэрыял, які завезены ў Панямонь дзеля адбудоўкі мосту, лета 2018 году.

А вось масту праз Бярэзіну ў Малой Чапуні пашанцавала найменш. Яго разбурылі крыгаход і веснавая палавень сьнежнага 2013 году, пасьля чаго гэты мост не аднаўлялі. Так і стаіць вёсачка Малая Чапунь падзеленая на дзьве часткі па-цяперашняму як і па-даўнейшаму Прыстань і Малая Чапунь. Трапіць з адной часткі ў другую можна толькі чоўнам, якіх апошнім часам я тамака ня бачыў. Цяперака нават не заўважна, дзе той мост быў, хаця мінула не так шмат часу.

Мост праз Бярэзіну ў Малой Чапуні, Налібоцкая пушча, 2009 год.
Мост праз Бярэзіну ў Малой Чапуні, Налібоцкая пушча, 2009 год.

97 views0 comments