• Vadim Sidorovich

Брама ў Налібоцкую пушчу

Updated: Mar 28, 2019


Ёсьць розныя ўяўленьні аб сымбалічнай браме ў Налібоцкую пушчу, але для мяне адназначна гэта мост праз Нёман у Сіняўскай (былой Наднёманскай) Слабадзе. І вось чаму. Па-першае, гэта тое мейсца, дзе па драўнянаму масту на тоўстых палях тры стагодзьдзі рухалася гэтакая ці інакшая сувязь Радзівілаўскага маерату ў Нясьвіжы з Радзівілаўскімі валоданьнямі ў Налібоцкай пушчы, перш за ўсё зь ягонай лавецка-лесагаспадарчай афіцыны ў Налібоках. Часам па гэтаму масту праходзілі доўгія лавецкія конна-вярблюдныя працэсіі то з Нясьвіжу ў Налібокі, а то назад пасьля магнацкага паляваньня. Снавалі праз мост розныя пасыльныя з загадамі й справаздачамі. Везлі рознага кшталту пушчанскую даніну ў Нясьвіж: мяса й трафэі здабытага зьвера, улоўленую рыбу, дрэўну, паташ і іншае да Радзівілаўскага скарбу.




Радзівілаўская лавецкая працэсія на пераправе праз Нёман у Наднёманскай Слабадзе на шляху да Налібок, прыблізна XVII стагодьдзе. Малюнак Аляксандра Міцяніна.



Не так даўно і я адчуваў тамака сваю собкую браму ў гэтую пушчу. Добры пад'езд да пушчы й стары драўняны мост, які поўніўся калярытам вясковай глыбінкі, далей паўз маленькую ціхую вёску самаход пераносіў мяне ў Налібоцкую пушчу, а ззаду, як адрэзала, заставаліся перапрацаваныя людзьмі аграрна-урбанізацыйныя прасторы. Гэтыя прасторы леваруч Нёмна цягам стагодзьдзяў настолька зьменены людзьмі, настолькі тамака зьнішчана ўсё прыродна-натуральнае, што, ня гледзячы на ўсе тамашнія зьнічкі дарагой мне ліцьвінскай гісторыі кшталту Мірскага замку мне заўжды хацелася хутчэй зьбегчы адтуль на прыроду ў недалёкую Налібоцкую пушчу. І той драўняны мост у Сіняўскай Слабадзе сапраўды быў як брама ў Налібоцкую пушчу.


Стары драўняны мост праз Нёман у Сіняўскай Слабадзе ў 2014 годзе.

Ледарубы гэтага мосту.

Потым гэты прыгожы драўняны мост стаў памалу разбурацца. Узьніклі аварыйныя папярэджваньні пры ўезьдзе на мост. Хтосьці каля самога мосту на бэтоннай пліце напісаў: «Адбудуйце мяне».

Адбудавалі.... з жалеза й бэтону, як у вялікім месцы з ілюмінацыяй. Узьнікла адчуваньне значнасьці гэтага страчанага старога прыгожага драўнянага мосту на палях як у тыя далёкія часы, а таксама кудысьці зьнікла й маё собкае адчуваньне той ранейшай брамы ў Налібоцкую пушчы. Неяк і менш стаў тамака езьдзіць, хаця й акалічнасьці жыцьця вымагаюць, наадварот, быць тамака часьцей.


Папярэджваньні пры ўездзе на мост у Сіняўскай Слабадзе, 2014 год.




Будаўніцтва новага мосту ў Сіняўскай Слабадзе летам 2017 году.



Адбудаваны бэтонны новы мост ў Сіняўскай Слабадзе ў пачатку сьнежня 2017 году.

Другім падобным мастам на Нёмне, што аблямоўвае Налібоцкую пушчу з поўдня, а менавіта мастам у Панямоні і Дзялятычах пашанцавала балей. Яны апошнім часам гэтаксама развальвалісь, але іх аднавілі з дрэўны ў тым жа прыгожым выглядзе, як яны й былі. Адбудоўвалі тыя масты ў Дзялятычах і Панямоні вайскоўцы.

Драўняны мост праз Нёман у Дзялятычах у 2015 годзе.

Драўняны мост праз Нёман у Дзялятычах у 2015 годзе.

Будаўніцтва новага драўнянага мосту ў Дзялятычах вайскоўцамі.

Будаўніцтва новага драўнянага мосту ў Дзялятычах вайскоўцамі.

Часовая пераправа праз Нёман, якая падтрымлівалася вайскоўцамі ў пэрыяд адбудоўкі мосту ў Дзялятычах.

Новы драўняны мост у Дзялятычах, жнівень 2018 году.

Ледарубы пры ім.

Драўняны мост у Панямоні, які пачаў разбурацца, 2016 год.

Ледарубы пры мосьце ў Панямоні.

Піламатэрыял, які завезены ў Панямонь дзеля адбудоўкі мосту, лета 2018 году.

А вось масту праз Бярэзіну ў Малой Чапуні пашанцавала найменш. Яго разбурылі крыгаход і веснавая палавень сьнежнага 2013 году, пасьля чаго гэты мост не аднаўлялі. Так і стаіць вёсачка Малая Чапунь падзеленая на дзьве часткі па-цяперашняму як і па-даўнейшаму Прыстань і Малая Чапунь. Трапіць з адной часткі ў другую можна толькі чоўнам, якіх апошнім часам я тамака ня бачыў. Цяперака нават не заўважна, дзе той мост быў, хаця мінула не так шмат часу.

Мост праз Бярэзіну ў Малой Чапуні, Налібоцкая пушча, 2009 год.

91 views

© 2018-2019 by Irina Rotenko & Vadim Sidorovich. All photographs appearing in the site are the exclusive property of their owners and may not be copied or used in any way without the authors' permission.